Joods & christelijk platform
voor reflectie 
op de actualiteit

Burgeroorlog in de Verenigde Staten?

Ron van der Wieken | analist internationale politiek

 

Oud-president èn verslagen presidentskandidaat - Donald Trump denkt er niet aan om zijn ambitie op te geven in 2024 weer hoofdbewoner van het Witte Huis te worden. Niet dat er iets van een verkiezingsprogramma is ontwikkeld of een toekomstvisie voor de Verenigde Staten en de wereld, nee,  zijn motivatie berust geheel en al op narcistische rancune. Rancune vanwege de louter op fantasie berustende notie dat hem in 2020 de herverkiezing is ontstolen, en narcisme, want Trump kan een nederlaag niet anders zien dan als een belediging en een aantasting van zijn almacht. Het meest bizarre is echter niet zozeer Donald Trump zelf, maar het feit dat zoveel van zijn landgenoten nu al bereid lijken te zijn om hun stem op hem uit te brengen. Herverkiezing in november 2023 is dan ook absoluut niet uitgesloten.

Meerdere zaken dragen bij aan Trumps kansen op het presidentschap van 2024 tot 2028. Ten eerste de enorme polarisatie in de Amerikaanse maatschappij, waarin de Republikeinse en de Democratische partij elkaar het licht in de ogen niet meer gunnen. In de Republikeinse partij zijn bijna geen tegenstanders van Trump meer te bekennen en de hele partij lijkt bereid om de leugens van de verkiezingsdiefstal uit te dragen, en een verkiezingsprogramma lijkt vervangen door een persoonlijkheidscultus; de Democraten aan de andere kant zijn tot op het bot verdeeld over vrijwel alles, behalve over hun afkeer van de Republikeinen. Ultra-links naast centrum-rechts en alles daar tussen in, het is feitelijk geen echte partij met een eensgezind doel maar meer een samenraapsel van anti-Republikeinen. En het zit Joe Biden, de huidige president, ook niet mee. Covid-19 weet nog van geen wijken en de economie lijdt daaronder, èn onder een onverwacht hoge inflatie. Een sukkelende economie is altijd een heel omineus teken voor de zittende kandidaat. Die daar bovenop soms een aarzelende en weinig krachtige indruk maakt, zowel in de binnenlandse als in de buitenlandse politiek.

Een herverkiezing van Donald Trump belooft niets goeds voor de Amerikaanse democratie. Zoals ik al eerder op deze plek betoogde, Trump vertoont alle kenmerken van een proto-fascist: hij is een populist en een autoritaire persoonlijkheid die tegenstand niet wil en kan verdragen, hij is bereid om bij het volk samenzweringstheorieën - de “gestolen verkiezingen” - te voeden en om geweld te gebruiken ten einde zijn zin te krijgen – denk aan de Capitoolrellen op 6 januari 2021. Hij is afkerig van intellectuelen en hun redeneringen, en is daarbij ook nog een hypernationalist die, als hij weer aan het bewind komt, niet zal aarzelen om de democratie in de VS bij stukjes en beetjes om zeep te helpen. Onafhankelijke rechtsspraak, en allerlei andere democratische instituten die van levensbelang zijn voor de “checks and balances”  en  broodnodig zijn voor een democratisch bestel, zullen worden opgeheven of op een zijspoor gezet. Congres en Senaat zullen verzanden in geruzie en geschreeuw maar zullen in feite steeds minder invloed hebben op het beleid. Een vrije en onafhankelijke pers zal in toenemende mate de mond gesnoerd worden. En de nieuwe president zal steeds vaker autoritair beslissen.

Als Trump (of een Trump-achtige) wint, dan is de democratie de grote verliezer. Maar niet alle Amerikanen zullen zich daarbij neerleggen; militante ultra-linkse groepen die zich het afgelopen jaar al hebben laten gelden, bijvoorbeeld in Portland, Oregon en in Seattle, Washington, zouden zomaar de wapens kunnen opnemen, zeker als ze geprovoceerd worden door ultra-rechtse bewegingen als de White Supremacists, zwaarbewapende militanten die o.a. een boodschap van blanke suprematie uitdragen. En die nú al geregeld provocatieve gewapende marsen in Amerikaanse steden houden. Denkbaar is dat ook fracties binnen de Black Lives Matter organisatie hun min of meer vreedzame demonstraties zullen inruilen voor gewelddadige. Een dergelijke hoogst ongelukkige situatie is alleen maar te beschrijven als een burger-guerilla, een oorlog van burgers tegen burgers. Dat is zelfs meer een burgeroorlog in de werkelijke betekenis van het woord dan de oorlog tussen de Noordelijke en de Zuidelijke staten van 1861 tot 1865. Toen streden staten tegen elkaar (al waren het  staten die tot dezelfde federatie behoorden). En díe oorlog liet al diepe wonden in de Amerikaanse natie achter die tot vandaag de dag nog niet volledig geheeld zijn, en die in zekere zin mede oorzaak zijn van de huidige onvrede.

Een beangstigend scenario. Maar zover hoeft het niet te komen. Als Joe Biden en zijn getrouwen er in slagen om de vele dissidenten binnen de Democratische partij weer in het gareel te krijgen en als de partij er in slaagt om met een programma tevoorschijn te komen dat grote groepen van de bevolking bindt die nu aarzelen over hun stem op de Democratische partij, dan is er misschien nog hoop voor de Senaats- en Congresverkiezingen van eind ’23 en voor de presidentsverkiezingen van een jaar later. Dat betekent dat de partij veel meer werk moet maken van het inschrijven van aspirant stemmers zoals het systeem in de VS nu eenmaal is.*  En het betekent vooral dat de partij zich veel meer moet bekommeren om de inkomens van arbeiders, om het even van welke kleur of etniciteit, veel meer dan om wokeness, gendergelijkheid en diversiteit. Trouwens een boodschap waar het nauwelijks nog bestaande Nederlandse Links misschien ook wat aan zou hebben.

 

* De Verenigde Staten kennen geen bevolkingsregister, en er is geen verplichting voor de burgers om verhuizingen aan de overheid te melden. Omdat het daardoor niet mogelijk is voor de overheid om kiezers automatisch stempassen toe te sturen, moeten kiezers zich apart registreren. Maar dat doen ze lang niet altijd omdat men dan zijn identiteit moet kunnen aantonen, en een identiteitsbewijs  is voor de lagere inkomensgroepen vaak te duur.

Deel dit bericht:

cross