Joods & christelijk platform
voor reflectie 
op de actualiteit

Grenzen en verdeeldheid

Een gemeenschappelijke strijd tegen antisemitisme zou de politieke partijen dichter bij elkaar kunnen brengen


Over oorlog en vrede

- waar willen we heen; hoe loopt de route?

 

Regelmatig doet zich in onze politiek het probleem voor van wel of niet mogelijke samenwerking tussen partijen. Maar niet alleen daar; ook in de kerkelijke wereld. Voor Israël is dat niet anders: niet alleen in de politiek, maar ook in het Jodendom is verdeeldheid.
Tegenovergesteld aan alle bedoeling, is de mondiale kerkgeschiedenis een treurig toonbeeld geworden van scheuringen en kerkelijke verdeeldheid, van fusies en achtergebleven gebieden met weer nieuwe kerkjes.
Het is genoegzaam bekend dat de christelijke kerkwereld is begonnen te ontstaan in Israël, in Jeruzalem. Het hierboven gestelde probleem is daarom veel gecompliceerder dan wanneer het een “simpele” richtingenstrijd zou betreffen. De kerk zelf is immers géén politieke entiteit, maar wel geboortig uit wat nu heet de staat Israël.
Voorafgaand aan al die kerkscheuringen was in de wereldgeschiedenis sprake van een veel ingrijpender scheuring: de (voorlopig) definitieve breuk tussen Joden en Joden.
Over de betekenis daarvan, de impact in de geschiedenis van de mensheid, zijn veel  lijvige boeken geschreven. We zoeken in de geschiedenis toch altijd weer naar betekenis en richting: waar willen we heen, wat is de bedoeling.
In ons land willen alle partijen zoeken naar wat goed is voor ons land – nemen we aan.

Jan Luyken  was een 17e-eeuwse vrome en zeer begaafde dichter. Hij maakte ook kleine gedichtjes op de diverse beroepen in de maatschappij. Eentje, over de schoenmaker, is me bijgebleven. Uit het hoofd de slotregels: “maar ’t is niet om de schoen te doen. De ziel woont wel in vlees en bloed, maar ’t zij haar als schoen de voet, om mee te gaan naar ’t land van vrede.” (hedendaagse spelling)
Deze formulering van Jan Luyken zou ik willen gebruiken om het gestelde probleem te benaderen, en ik ga er maar van uit dat iedereen vrede wil.
Wie terug wil naar de juiste weg, die leidt naar “’t land van vrede”, vraagt zich af hoe je moet omkeren, hoe je daar komt.
Laten we kijken in de kerkgeschiedenis.

Herenigingspogingen mogen loffelijk genoemd worden - ze doen altijd weer extra kerkjes ontstaan. Dat gebeurde ook bij de fusie van 2004. En onlangs bij de poging van twee gereformeerde kerken, die nota bene in oorlogstijd, in 1944, door een scheuring waren ontstaan.
Voor de kerkwereld lijkt maar één weg de goeie kant op te gaan: terug naar het Joodse spoor van Jezus. Zonder Jezus immers geen kerk en zonder Israël immers geen Jezus.
Zou het mogelijk zijn dat DE zere plek van alle wereldpolitiek daar bij DIE kerkelijke ontsporing ligt?
Menselijkerwijs gesproken lijkt echter die weg terug onbegaanbaar gemaakt, doordat in het jaar 325 keizer Constantijn de Grote de oorspronkelijk Joodse beweging heidens is gaan inkleuren. Hij eiste overeenstemming in een theologisch conflict en noemde daarbij het Joodse volk expliciet een afschuwelijk volk. Aan Joden was ook de toegang ontzegd; ze mochten niet mee-denken daar en toen in Nicea, waar volstrekt heidens getheologiseerd zou worden over de ontologische status van Jezus. De keizer eiste overeenstemming.
De kerk heeft toen een isgelijkteken geplaatst tussen Jezus en God, waarmee de breuk met het Jodendom was bezegeld. Het kon niet anders of de Joden moesten denken dat de kerk twee goden diende.
We kunnen hier niet dieper op ingaan, maar Jezus zelf dacht zo niet. We willen ons hier echter bezig houden met de actualiteit in het heden.

In de tijd van de eerste eeuw van onze gebruikelijke jaartelling was er sprake van Joden-genoten in de synagoge. Dat waren niet-Joden die zich aansloten bij de synagoge. Kennelijk hoorden zij daar het nodige over de mogelijkheid van vrede.
Als het goed was gegaan waren alle heidenchristenen Joden-genoten geworden, maar het is niet goed gegaan. Het is fout gegaan.
De ziekte die de wereld heeft verzwakt en naar het zich laat aanzien in blijvende verdeeldheid, ruzie en oorlog heeft vastgezet, is het antisemitisme, dat in de kerk weliswaar niet is geboren maar wel aangewakkerd, al in haar beginperiode, en eeuwen lang.

Dat alles zou kunnen betekenen dat ook in ons land door alle politieke partijen de strijd tegen antisemitisme moet worden aangebonden met vereende krachten. Hoog op de politieke agenda van elk partij. Eddo Verdoner zou in ons land die krachten kunnen bundelen. En het zou kunnen betekenen dat die gemeenschappelijke strijd partijen dichter bij elkaar brengt.
Wie overtuigt de wereld...

Trudie van der Spek - Begemann

 

Deel dit bericht:

cross